Σάσκια Σάσεν, Κοινωνιολογία της παγκοσμιοποίησης

Πριν από επτά χρόνια παρουσιάζαμε στο Ελληνικό κοινό το πρώτο βιβλίο της Σάσεν στα Ελληνικά, Χωρίς Έλεγχο; Η εθνική κυριαρχία, η μετανάστευση και η ιδιότητα του πολίτη την εποχή της παγκοσμιοποίησης. Σήμερα παρουσιάζουμε το δεύτερο βιβλίο αυτής της σημαντικής ερευνήτριας.

Το βιβλίο Μία Κοινωνιολογία της Παγκοσμιοποίησης προσφέρει μία σύνοψη τριάντα χρόνων ερευνητικών διαδρομών αυτής της συναρπαστικής συγγραφέως. Εδώ, η Σάσεν διαπραγματεύεται με συνοπτικό τρόπο όλα τα αγαπημένα της θέματα: την επίδραση της παγκοσμιοποίησης στο κράτος, την διαμόρφωση υπερεθνικών δικτύων και θεσμών που είναι αποτέλεσμα των νέων οικονομικών διαμορφώσεων σε παγκόσμιο επίπεδο. Τον ρόλο των παγκόσμιων πόλεων στην διατήρηση και αναπαραγωγή αυτού που αποκαλείται παγκοσμιοποίηση. Την μετανάστευση ως αποτέλεσμα των δυναμικών της παγκοσμιοποίησης και τις συνέπειες της στο κράτος και στις παγκόσμιες πόλεις. Και πάνω απ’ όλα τον ρόλο των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας και πληροφορίας τόσο στην «διευκόλυνση» της παγκοσμιοποίησης του κεφαλαίου όσο και στη διαμόρφωση νέων κοινωνικών υποκειμένων.

Γιατί εξεγείρονται οι Άραβες (Μέρος Α & Β)

1. Μπροστά σε μια νέα τάξη στη Μεσόγειο

Σήμερα πιθανώς βιώνουμε τη συ­νολική ανατροπή του σκηνικού όσον αφορά τη Μεσόγειο. Η Αίγυπτος και η διάδοχη κατάσταση που θα προκύψει μετά την εξέγερση που έλαβε χώρα τις προηγούμενες εβδομάδες, θα καθορί­σουν σε μεγάλο βαθμό το ποια θα είναι η εξέλιξη σε ολόκληρη τη μεσογειακή λεκάνη.

Ένα είναι πάντως σίγουρο. Τίποτε δεν θα είναι όπως πριν. Μολονότι εί­ναι ακόμα πολύ νωρίς για να καταλή­ξουμε σε σίγουρα συμπεράσματα, οι εξελίξεις είναι δραματικές. Η θυσία του ήρωα Μπουαζίζι θα αναδειχτεί σε εκείνες τις σπάνιες ιστορικές στιγμές που καθορίζουν την εξέλιξη της ιστορί­ας. Γιατί δύο μήνες μετά τη θυσία αυ­τού του ανθρώπου όλη η Μέση Ανατο­λή βρίσκεται σε αναβρασμό.

Στον Λίβανο η Χεζμπολά είναι και επίσημα πλέον ο κύριος παίκτης στην πολιτική σκηνή. Ο γελοίος Χαρίρι, που απέκτησε την εξουσία μέσα από τον μπαμπά του, μετά την εξευτελιστική του επίσκεψη στην κ. Κλίντον, όπου δεν μπορούσε καν να... περιμένει για να διαβάσει αυτά που του είχε υπαγο­ρεύσει η Κλίντον αντικαταστάθηκε.

Οι εξεγέρσεις στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις τους για την Ελλάδα

1. Οι εξεγέρσεις ανατρέπουν την καθεστηκυία τάξη

Σήμερα βιώνουμε τη συνολική ανατροπή του σκηνικού αναφορικά με τη περιοχή της Μεσογείου. Σημειώνουμε ότι η αλλαγή αυτή είχε ξεκινήσει από τις εισβολές Γερμανών και Αμερικάνων στα Βαλκάνια. Σήμερα ανατρέπεται συνολικά η κατάσταση στην άλλη πλευρά της Μεσογείου, αλλά αυτή τη φορά την ανατροπή την φέρνουν οι ίδιοι οι λαοί.

Ασφαλώς, οι εξεγέρσεις διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Και αυτό θα έχει ως συνέπεια την διαφορετική εξέλιξή τους. Οι εθνικά ομοιογενείς Τυνησία και Αίγυπτος θα αποτελέσουν την πρωτοπορία των κοινωνικο-εθνικών-οικονομικών εξελίξεων. Όχι τυχαία, στο Αλ-Τζαζίρα παρουσιάστηκε ήδη κείμενο που μιλά για ένα κοινό Αιγυπτο-Τυνησιακό Συμβούλιο. Άλλες χώρες, όπως το Μπαχρέιν, η Ιορδανία, η Υεμένη πέρα από τα κοινωνικο-οικονομικά πρέπει να λύσουν και εθνοτικά-θρησκευτικά προβλήματα και αυτό θα περιπλέξει την κατάσταση. Στη Λιβύη, βλέπουμε ότι ακριβώς λόγω της απουσίας εθνικής ομοιογένειας –και λόγω του σοσιαληστ(ρ)ικής φύσης του κ. Καντάφι– η αιματοχυσία θα είναι αναπόφευκτη.

Η εξέγερση του Αραβικού Έθνους ενάντια στην παγκοσμιοποίηση

Τιμή στον ήρωα Μοχάμαντ Μπουαζίζι

Ο Μπουαζίζι ήταν τριών ετών όταν ο πατέρας του, ένας χαμηλόμισθος εργάτης στην γειτονική Λιβύη, πέθανε από προβλήματα καρδιάς. Στα δώδεκά του πήγαινε στο σχολείο και τα βράδυα δούλευε. Στα δεκαεπτά του χρόνια άρχισε να δουλεύει κανονικά, και παράτησε τα όνειρά του να συνεχίσει στο πανεπιστήμιο γιατί έπρεπε να στηρίξει τα άλλα αδέλφιά του και την αδελφή του Λέιλα που πήγαινε στο πανεπιστήμιο. Η δουλειά που χρόνια ήξερε ήταν να πουλά φρούτα με ένα καρότσι.

Ήταν 17 Δεκεμβρίου, όταν έχοντας αγοράσει τα πράγματα που θα πουλούσε και περιμένοντας τους πελάτες του μία γυναίκα αστυνομικός τον ράπισε στο μέτωπο, του κάτεσχε την ζυγαριά και σκόρπισε στο δρόμο τα φρούτα. Βλέπεις ο Μπουαζίζι αρνιόταν να πληρώσει τη μίζα που ήταν αναγκαία για να του δώσουν την άδεια. Σε μια πόλη γνωστή για την διαφθορά των αρχών και για την ανεργία, ο Μπουαζίζι, όπως λέει και ο Καραποστόλης στο συγκλονιστικό του βιβλίο Διχασμός και Εξιλέωση, έθεσε το ερώτημα «τι αξίζω;». Αυτό που άξιζε ήταν η βοήθεια προς την οικογένειά του, το πρόσωπο και η αξιοπρέπεια του απέναντι στην μικρή κοινωνία του χωριού του.

Η κατάσταση στην κατεχόμενη Παλαιστίνη

Το παλαιστινιακό ζήτημα άπτεται πολλών ζητημάτων. Ενώ εκ πρώτης όψεως προσεγγίζεται ως ένα ζήτημα κατοχής, οι διαστάσεις του είναι πολύ περισσότερες. Κατ’ αρχάς έχουμε να κάνουμε με τη μεγάλη σύγκρουση μεταξύ του Δυτικού Κόσμου και της Ανατολής. Δεν πρέπει ποτέ να ξεχνιέται ότι το Ισραήλ αποτελεί το προκεχωρημένο φυλάκιο των ΗΠΑ και της Ευρώπης, στην προσφιλή τακτική που ακολούθησαν οι Άγγλοι αποικιοκράτες που βασιζόταν στον κατακερματισμό του χώρου και των ταυτοτήτων. Οι Εβραίοι έποικοι που έφτασαν στην Παλαιστίνη κατά τα τέλη του 19^ου αιώνα δεν έκαναν τίποτε άλλο από το να τελειοποιήσουν, με μεθόδους που αποτελούν την επιστημονική πεμπτουσία του διαφωτισμού, ένα σχέδιο «εξάλειψης» ενός λαού από τον ιστορικό του χώρο.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ: Ορισμός, Ευρωπαϊκή εμπειρία και εφαρμογή στην Ελληνική πραγματικότητα

Εισήγηση, Πάτρα, Μέγαρο Λόγου και Τέχνης,

 Πέμπτη 14 Οκτωβρίου 2010, 

Εφημερίδα Εποχή

Οι κοινωνικές επιχειρήσεις αποτελούν ένα παγκόσμιο φαινόμενο που αναπτύσσεται κατά κύριο λόγο στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Για πρώτη φορά αναπτύσσονται σε μεγάλη έκταση στην Ιταλία όπου είναι στενά συνδεδεμένες με το συνεταιριστικό κίνημα της χώρας.

Κοινωνικο-οικονομικοί παράγοντες που συντέλεσαν στην ανάδυση των κοινωνικών επιχειρήσεων

Α) Ο περιορισμός του κοινωνικού κράτους. Η κυριαρχία των νεοφιλελεύθερων απόψεων στις δεκαετίες μετά το 1970 είχε ως αποτέλεσμα τη συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους. Αποτέλεσμα αυτού ήταν να περιοριστούν οι κοινωνικές υπηρεσίες προς τους πολίτες. Αυτό είχε ως συνέπεια να ανοίξει μία μεγάλη αγορά υπηρεσιών, την οποία από την άλλη το κεφάλαιο, λόγω χαμηλής κερδοφορίας και έντασης εργασίας δεν ήταν διαθέσιμο να καλύψει.

Β) Η αδυναμία πολιτικών, όπως οι ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης να απαντήσουν σε ζητήματα όπως η μακροχρόνια ανεργία και ο κοινωνικός αποκλεισμός. Συνεπώς, στη λειτουργία των κοινωνικών επιχειρήσεων, ακόμα και το κράτος διείδε έναν τρόπο για την αντιμετώπιση αυτών των κοινωνικών προβλημάτων.

Γ) Η ανάδυση νέων κοινωνικών αναγκών, που το κλασικό κοινωνικό κράτος αδυνατούσε να απαντήσει. Αναφέρω εδώ το ζήτημα της επανένταξης των εθισμένων στα ναρκωτικά, μία διαδικασία που απαιτεί χρόνο, αφοσιωμένο προσωπικό και που, φυσικά, δεν αποφέρει κέρδη, εκτός βέβαια από κάποιες «κλινικές» πολύ υψηλού κόστους. Μέσα σε αυτές τις νέες κοινωνικές ανάγκες, εμφανίζονται και αρκετές επιχειρήσεις που ασχολούνται με αυτό που αποκαλείται «πράσινες θέσεις εργασία», κατά κύριο λόγο με την ανακύκλωση.

Δ) Η δραστηριοποίηση μίας νέας γενιάς επιστημόνων, οι οποίοι μην βρίσκοντας διέξοδο στον τομέα ειδίκευσής τους, προτίμησαν να δραστηριοποιηθούν στον τοπικό τομέα και να προσφέρουν τις δεξιότητες και τις γνώσεις τους για την ανάπτυξη της κοινότητας.

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Μόλις λίγο πριν την επέτειο της 25^ης Μαρτίου, η βιομηχανία Diana, ανακοίνωνε στους εργαζόμενους της τις υποχρεωτικές άδειες για το Πάσχα. Το τίμημα της οικονομικής κρίσης θα είναι βαρύ.

Το κομματικό σύστημα καρτέλ

Η κρίση ανατρέπει τον μέχρι σήμερα τρόπο λειτουργίας των ελίτ. Το πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα εμπίπτει στην ανάλυση του κομματικού συστήματος καρτέλ[1]. Τα χαρακτηριστικά αυτού του συστήματος είναι κατά πρώτον, η απόλυτη διασύνδεση του κόμματος με το κράτος. Το κράτος δεν αποτελεί πλέον συλλογικό εκφραστή της κοινωνίας και καθίσταται εργαλείο της αναπαραγωγής του κομματικού συστήματος καρτέλ. Έτσι, το σύστημα φρόντισε να εξασφαλίσει την χρηματοδότηση των κομμάτων μέσα από τις κρατικές επιχορηγήσεις, ενώ διαδεδομένη ήταν η χρήση των δημόσιων κονδυλίων για την υπόγεια χρηματοδότηση τόσο προσωπικά των πολιτικών, όσο και του κομματικού μηχανισμού (Βλέπε αγορά του αιώνα, Ζήμενς κ.λπ.).

Κατά δεύτερον, το σύστημα, από τη στιγμή που αναλάβει την εξουσία, προχωρεί σε εκείνες τις παρεμβάσεις έτσι ώστε να διαιωνίσει την θέση του, αποδυναμώνοντας τη σύνδεσή του με την κοινωνία. Τα κόμματα παύουν να αποτελούν κοινωνικούς φορείς και καθίστανται οργανισμοί οι οποίοι επιδιώκουν ίδια συμφέροντα.

Η καρτελοποίηση των κομμάτων και του κομματικού συστήματος συνδέεται επίσης με το φαινόμενο της όλο και μεγαλύτερης ομοιότητας μεταξύ των κομματικών προγραμμάτων[2].

Μια από τις παθογένειες της λειτουργίας του κομματικού συστήματος καρτέλ είναι και το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Δηλαδή το γεγονός ότι εισάγουμε πολύ περισσότερα από ό,τι εξάγουμε. Η συστηματική υπονόμευση της ανταγωνιστικότητας και της επιχειρηματικότητας γίνεται για τον απλούστατο λόγο ότι οι πολιτικές ελιτ δεν επιθυμούν έναν δυναμικό ιδιωτικό τομέα, διότι η δημιουργία ενός τέτοιου τομέα δημιουργεί έναν πολιτικά ανεξέλεγκτο παράγοντα. Επιπλέον, όσον αφορά στις εξαγωγές, η ανάγκη του κυρίου Σημίτη να διατηρήσει την πολιτική ηγεμονία, οδήγησε στην πολιτική της σκληρής δραχμής, η οποία μακροπρόθεσμα, και σε συνάφεια και με άλλους παράγοντες υπονόμευσε τις εξαγωγικές δυνατότητες της χώρας.